ASME czy EN? Porównanie norm dla rur, kołnierzy i świadectw

W Europie buduje się według EN i DIN, w dużej części świata według ASME i ASTM. W projektach ze specyfikacją amerykańską oba światy się spotykają – i robi się drogo, gdy ktoś zrówna PN 16 z Class 150. Ten artykuł pokazuje, co naprawdę sobie odpowiada, a co tylko tak wygląda.

Najważniejsze pary norm

DN i NPS: prawie to samo

W typowych wielkościach średnice zewnętrzne się zgadzają – DN 50 i NPS 2 mają po 60,3 mm, DN 100 i NPS 4 po 114,3 mm. To nie przypadek: europejskie szeregi rur dopasowano do wymiarów calowych.

Różni się grubość ścianki. W świecie ASME opisuje się ją numerem schedule, w Europie wprost w milimetrach. Sch 40 przy NPS 4 daje 6,02 mm – ścianka, której nie ma w żadnym europejskim szeregu uprzywilejowanym. Podstawy opisuje artykuł DN, PN i schedule wyjaśnione.

PN i Class: to nie to samo

Różnią się także powierzchnie uszczelniające. EN 1092-1 zna formy B1 i B2 z drobnym rowkowaniem, ASME B16.5 – raised face o chropowatości około 125–250 µin AARH. Uszczelka EN na powierzchni ASME może zadziałać, ale nie jest do tego zakwalifikowana. Która forma kołnierza do czego służy, opisuje strona Typy kołnierzy, wymiary ASME – strona ASME B16.5.

Materiały: podobny to nie taki sam

Kusi, by nazwać P235GH po prostu „europejskim A106 Gr. B”. Chemicznie i mechanicznie oba są rzeczywiście blisko siebie, ale nie są odpowiednikami. Krzywe granicy plastyczności, wymagania co do obróbki cieplnej i zakresy badań się różnią.

Zestawienie służy orientacji, a nie jako zgoda na zamianę. O tym, który materiał jest dopuszczalny, decyduje specyfikacja projektu – w instalacjach europejskich dodatkowo dyrektywa ciśnieniowa.

Świadectwa: ta sama funkcja, inna systematyka

W Europie świadectwo wg EN 10204 uporządkowane jest według typów: 2.2, 3.1, 3.2. W świecie ASTM mówi się o Mill Test Report. Funkcjonalnie dobry MTR odpowiada świadectwu 3.1 – z analizą wytopu, właściwościami mechanicznymi i stanem obróbki cieplnej. Formalnie jednak nim nie jest.

Konsekwencja praktyczna: kto buduje z obowiązkiem CE według prawa europejskiego, nie może opierać się wyłącznie na MTR. Proszę zamawiać świadectwo wyraźnie wg EN 10204 – wtedy typ jest na papierze i dyskusja nie powstaje.

Co powinno znaleźć się w zamówieniu mieszanym

• Ustalić normę dla każdej pozycji – nie „kołnierz DN 100 Class 150”, lecz albo EN 1092-1 PN 16, albo ASME B16.5 NPS 4 Class 150.
• Świadomie planować przejścia – tam, gdzie oba światy się spotykają, potrzebna jest zdefiniowana kształtka przejściowa, a nie kołnierz kompromisowy.
• Pamiętać o uszczelce i śrubach – idą za normą kołnierza, a nie rury.
• Podać typ świadectwa – EN 10204 3.1 albo MTR, a nie oba w domyśle.

Dostarczamy oba światy z jednego źródła: rury wg EN i ASTM, kołnierze i kształtki wg EN 1092-1 oraz ASME B16.5 / B16.9, wraz z pasującymi uszczelnieniami i śrubami. Tabele wymiarowe znajdą Państwo na stronie Wymiary kołnierzy.